Omgaan met Selectief Mutisme

Het belangrijk om te weten welke informatie er nodig is voor degenen rondom het kind om het selectief mutisme te kunnen begrijpen en om met het kind om te gaan op een manier die verbale communicatie zowel aanmoedigt als versterkt.

Voor het kind is het belangrijk dat zoveel mogelijk mensen in zijn naaste omgeving op de hoogte zijn van wat selectief mutisme is. Ouders of school kunnen er voor zorgen dat de juiste informatie wordt verspreid.

Zoals met alle behandelingen hangt een gedeelte van het succes van interventie met een kind met selectief mutisme af van de mensen met wie hij regelmatig contact heeft. Kinderen met selectief mutisme zetten barrieres op die hen isoleren en die de manier waarop anderen hen benaderen beïnvloeden. Onbedoeld kunnen ze gevoelens van wrevel en afwijzing oproepen bij de mensen om hen heen. Ook kunnen mensen zich uitgedaagd voelen, omdat 'er nog nooit een kind niet tegen hen heeft gesproken' of 'ik zal er wel even voor zorgen dat hij weer gaat spreken'. Daarnaast zijn sommige mensen sowieso niet heel sociaal vaardig met kinderen. Een onhandig gestelde vraag kan zeker een kind met selectief mutisme het gevoel geven dat het getest wordt en het kind ongemakkelijk doen voelen, wat het op gang brengen van spraak eerder zal remmen dan stimuleren.

Iedereen die te maken heeft met een kind met selectief mutisme, zal zichzelf soms onzeker, angstig, gefrustreerd, afgewezen of teleurgesteld voelen. Dit is een natuurlijke reactie op het bijzondere gegeven van selectief mutisme. Het is belangrijk om desondanks naar het kind toe kalm en met een positieve houding te reageren.
Het is belangrijk dat het kind zich geaccepteerd en gewaardeerd voelt, ondanks het mutisme. Het niet spreken van het kind is geen oppositioneel verzet tegen één of meerdere mensen of situaties. Het niveau van angst wat door het kind ervaren wordt, bepaalt of het kind wel of niet tegen bepaalde mensen en in bepaalde situaties kan spreken. Wanneer duidelijk is welke situatie angst bij een kind provoceert, kan er rekening mee gehouden worden en kan deze situatie aangepast worden zodat de angst af kan nemen en er mogelijkerwijs gelegenheid wordt gecreëerd voor het kind om weer tot spreken te komen.

Kinderen met selectief mutisme spreken gemakkelijker tegen mensen en op plaatsen waar ze vertrouwd mee zijn. Ondanks dat is het belangrijk om geen verwachting van spraak naar het kind te hebben. De druk die kinderen met selectief mutisme hierdoor ervaren, zal ze ervan weerhouden te spreken. Tevens zijn boos worden, vlijerij, omkopen, dwingen, uitdagen en negeren een slechte aanpak om een kind tot spreken te krijgen. Het zal het gevoel van falen eerder vergroten, angst doen toenemen en daarmee het probleem alleen maar verergeren.

Kinderen met selectief mutisme vinden het vaak gemakkelijker te reageren wanneer een volwassene geen direct oogcontact maakt. Zich bekeken voelen kan ertoe bijdragen dat een kind zich gedwongen voelt tot antwoorden.

Directe vragen werken bij een kind met selectief mutisme veel meer angst in de hand dan bijvoorbeeld losse opmerkingen. Deze laatste scheppen de mogelijkheid om te antwoorden, maar vereisen er geen, wat wel het geval is bij een directe vraag. Het is niet ongebruikelijk dat een kind in de aanwezigheid van een volwassene, bijvoorbeeld tijdens spel, spontaan aan het kletsen is, maar stil valt wanneer hem een vraag gesteld wordt.

Kinderen met taalmoeilijkheden kunnen zich zorgen maken over of ze goed begrepen hebben wat er gezegd is en of ze in staat zijn een juiste reactie te geven. Voor kinderen met selectief mutisme kan dit een extra angstverhogende drempel zijn. Te moeilijk taalgebruik kan dan best zo veel mogelijk worden ontweken.

Kinderen met selectief mutisme kunnen soms bijzonder veel moeite hebben met het maken van keuzes. Ze kunnen hierdoor in paniek raken en niet meer in staat zijn om een adequate reactie te geven. Het is aan te raden om keuzemogelijkheden zoveel mogelijk te beperken tot geplande activiteiten. Bied duidelijke alternatieven en introduceer pas later, wanneer het kind hier aan toe is en zich op zijn gemak voelt, geleidelijk open keuzemogelijkheden.

Geschreven door Natascha van Duyvenbode